Familie Bus 

Haarlemmermeer

Jacobus Bus

 

Jacobus (Co) Bus 

Geboren 28 augustus 1869 te Haarlemmermeer
Zoon van Johannis Bus en Adriana Maria Hack
Overleden 24 september 1920 te Amsterdam (51)
Begraven te Haarlemmermeer (Lijnden)

Gehuwd (1) te Haarlemmermeer op 31 mei 1901 met:

Johanna Adriana Maria Meijer

Geboren 9 juli 1875 te Haarlemmermeer
Dochter van Hendrikus Meijer en Gijsbertha van den Burg
Overleden 3 februari 1907 te Haarlemmermeer (31)

Gehuwd (2) te Sloten (Noord-Holland) op 22 mei 1908 met:

Johanna Maria van Hulsen 

Geboren 17 juli 1874 te Sloten (N-H)
Dochter van Paulus van Hulsen en Petronella van Wees
Overleden 10 april 1939 te Haarlemmermeer (64)

Uit het huwelijk met Johanna Maria van Hulsen zijn twee kinderen geboren: Jan en Paul.

 

Co en zijn vrouw Johanna Adriana Maria Meijer wonen aan de Sloterweg 326 (sectie EE4/50) te Badhoevedorp. Deze boerderij, groot 40 ha, werd bij de gronduitgifte van de Haarlemmermeer gekocht door P. Kerkvliet voor f 14.100.
Zijn vrouw overlijdt als ze pas 31 jaar oud is.Helaas duurt ook het tweede huwelijk met Johanna Maria van Hulsen niet lang want Co overlijdt 24 september 1920, vrouw en twee kleine kinderen achterlatend. De jongste broer van Co, Adriaan, gaat de boerderij leiden, ook als de zoons Jan en Paul oud genoeg zijn om het roer over te nemen (Bron: Joke Bus).

Kavels EE 4 en EE 5

Kavels EE 4 en 5 lijnenKavels EE 4 en 5, Google Earth juni 2017.

Sloterweg 326 Badhoevedorp

Op deze kaart staan o.a. de kavels EE 4 en EE5 aangegeven. Het toenmalige Schiphol uit de jaren 50 is beduidend kleiner dan we nu kennen. De geplande startbanen staan al ingetekend; de snelwegen A4 en A9 nog niet. Zij hebben later een belangrijk deel van dit deel van de Haarlemmermeer in beslag genomen.

Kavels EE tot GG

Rijkstee is in 1900 herbouwd, hier op een foto uit ca 1915, nog met luiken en zonder dakkapel.

Sloterweg 326 Rijkstee omstreeks 1915

Op de Inventarisatie van Monumentale Objecten in de Haarlemmermeer (deel VI) van 1984 staat deze boerderij als volgt vermeld:

         
  Naam:   Rijkstee  
  Adres:   Sloterweg 326  
  Kadastraal bekend:   I 2913  
  Soort gebouw   Boerderij (kop-romp type)  
  Bouwjaar:   1e decennium 20e eeuw  
         
  Op deze plek stond voor 1868* ook al een boerderij met de naam Rijkstee.   
         

 

Boerderij Sloterweg 326 Badhoevedorp 1918
1918. Links Jacobus Bus, Anna van Nieuwmegen, ?, ?, Paul Bus, Jan Bus, ? (Bron: familie Smit).

 

Geschiedenis van hofstede Rijkstee

De locatie van de eerste hofstede Rijkstee, die omstreeks 1855 gebouwd is, was noordelijker op EE 4 gelegen dan de huidige hofstede die in 1900 gebouwd is.
Volgens overlevering is deze eerste boerderij door brand verwoest.
De fundamenten waren nog tot na 1950 te zien.

Waarschijnlijk is vanaf 1855 Johannes van der Hulst boer op Rijkstee.

OHC 03071856 Jan van der Hulst verkoopt gewassenOpregte Haarlemsche Courant 3 Julij 1856

* Burgemeester Amersfoordt heeft in 1868 een lijst van gebouwen laten opstellen om de postbestelling te vergemakkelijken.

In 1897 wordt Rijkstee geveild.

Veiling Rijkstee Het nieuws van den dag 09 08 1897 Verkoop Rijkstee Haarlems Dagblad 19 08 1897

Bij notaris Smit in Heemstede wordt op 18 augustus 1897 de koop namens en ten gunste van Cornelis Johannes Verheijen (echtgenoot van Maria Mastboom) bezegeld door Jan Bus (de vader van Jacobus). De prijs die voor kavels EE 4 en 5 wordt betaald is 34.400 gulden.

Proces verbaal en toewijzing veiling Rijkstee 18 08 1897 blad 1  Proces verbaal en toewijzing veiling Rijkstee 18 08 1897 blad 2 en 3  Proces verbaal en toewijzing veiling Rijkstee 18 08 1897 blad 4 Proces verbaal en toewijzing veiling Rijkstee 18 08 1897 blad 5  Proces verbaal en toewijzing veiling Rijkstee 18 08 1897 blad 6 en 7  Proces verbaal en toewijzing veiling Rijkstee 18 08 1897 blad 8

Wat er precies met de gebouwen van de eerste Rijkstee gebeurd is, is moeilijk te achterhalen. In ieder geval is in 1900 de eerste steen gelegd voor de herbouwde boerderij Rijkstee zoals die er nu (2020) nog staat.

Gevelsteen Rijkstee

De gedenksteen is beschadigd maar de tekst is voor de foto toch zichtbaar gemaakt. De steen is gelegd door Jan Verheijen (17), de oudste zoon van de eigenaar Cornelis Johannes Verheijen, getrouwd met Maria Mastboom.

Gezin CJ Verheijen Mastboom omstreeks 1893Gezin C.J. Verheijen Mastboom omstreeks 1893.

Cornelis Johannes Verheijen en Maria Mastboom met hun kinderen Antonius, Guillaume, Hermanus en Johannes.

Dertien jaar later, op 20 januari 1910, koopt Jacobus Bus de grond, het woonhuis en de opstallen van deze kavel EE 4 en 5 (kadastraal letter I) voor 65.000 gulden (waarvan 20.000 gulden contant) van Cornelis Johannes Verheijen.
Opmerking: De koopkracht van fl. 34.400 in 1897 ten opzichte van 1910 is fl. 42.500.

Jacobus Bus koopt Sectie I nrs 1640 ev 20 01 1910 blad 1  Jacobus Bus koopt Sectie I nrs 1640 ev 20 01 1910 blad 2 en 3  Jacobus Bus koopt Sectie I nrs 1640 ev 20 01 1910 blad 4 

Kerk

In de beginjaren van de Haarlemmermeer was er natuurlijk ook al behoefte aan een kerkgebouw. Maar dat is kostbaar en tijdrovend. Daarom werden bij mensen thuis kerkdiensten gehouden. Er zijn aanwijzingen dat twee kamers van Rijkstee in gebruik waren voor geestelijken en dat de schuur van Rijkstee in gebruik geweest is als kerkruimte, afwisselend voor de Katholieke en voor de Protestante eredienst. Mogelijk dat de grote schuur achter het hoofdgebouw hiervoor gebruikt werd.

Paul van der Kooij heeft een mooi verhaal geschreven over pastoor Johannes Steenvoorden. De kerkdiensten in een schuur bij de hoeve Nieuwrijk van H.H. van Dam aan de Hoofdweg bij de Bennebroekerweg zijn voor veel kerkgangers te ver weg. Daarom kan Pastoor Steenvoorden een noodkerk in Rijkstee inrichten.

Een fragment dat betrekking heeft op Rijkstee:

Twee (nood)kerken betekende voor de ene pastoor wel grote drukte op zon- en
feestdagen: half zeven 's ochtends van huis, anderhalf uur te paard, biecht
afnemen en mis lezen en vurig hopen dat hij in vijf kwartier de tweede
noodkerk haalde - anders kon de dienst niet om half elf maar om elf uur
beginnen. Na de mis gaf hij ook nog 'onderrigting aan de kinderen'. Als
alles meezat, was hij twee uur 's middags uitgeput thuis. En thuis hield in:
twee, gratis beschikbaar gestelde kamers in boerenhofstede Rijk Stee aan de
Sloterweg. In de ene kamer woonde Steenvoorden, in de andere mocht hij van
de bisschop de biecht afnemen en het heilig offer opdragen. In de rest van
de boerderij woonde de boerenfamilie Verdegaal.

Opmerking: Hendrik Verdegaal was de eigenaar van EE 4 en 5, maar de familie van Johannes van der Hulst woonde daar.
Johannes van der Hulst en Johannes Steenvoorden waren neven van elkaar.


Boerderij Rijkstede Sloterweg 326 Badhoevedorp
Bron: Beeldcollectie van het Historisch Archief Haarlemmermeer te Hoofddorp (vermoedelijk rond 1940).

De twee zoons, Jan en Paul zijn 11 en 8 jaar oud als hun vader in 1920 overlijdt.

Broers Paul en Jan Bus omstreeks 1915Broers Paul en Jan Bus omstreeks 1921

De jongste broer van hun vader, Adrianus Bus is dan 35 jaar oud. Hij neemt de dagelijkse leiding van het boerenbedrijf op zich totdat de jongens Jan en Paul zelf oud genoeg zijn.


Bidprentjes

Bidprentje Bus043kl  Bidprentje Bus044kl  Bidprentje Bus003kl  Bidprentje Bus004kl  Bidprentje Bus079kl Bidprentje Bus080kl

Rijkstee en het verdwenen dorp Rietwijk / Rijk

Hoeve Rijkstee is opgericht kort na de drooglegging in1852. Het is vernoemd naar het in het Haarlemmermeer verdronken dorp Rijk. In 1900 is de hoeve vernieuwd maar behield zijn naam. Op enige afstand van de hoeve is een nieuw dorp in de nu droge polder ontstaan ook vernoemd naar het verdronken dorp Rijk. Dit dorp verdween in 1959 onder de uitbreiding van Schiphol.

Ook de hoeve Rijkstee wordt door de oprukkende vooruitgang steeds verder geknot. In 1966 wordt een groot deel van de kavels afgesneden door het verleggen van de snelweg A4, de oude Haagseweg, westelijk van het nieuwe Schiphol stationsgebouw en de aanleg van parkeerterrein P3. In 2010 In 2015 wordt de snelweg A9 om Badhoevedorp verlegd en gaat weer een deel van het land hier aan op. Een nieuw aan te leggen wijk van Badhoevedorp tussen de A9 en het dorp, krijgt de naam Rijkstee. Hoeve Rijkstee is reeds lang geen boerderij in functie meer en wacht op een nieuwe bestemming of sloop.

Over de geschiedenis van het dorp Rijk staat er bij Jan Wies nog een lezenswaardig artikel. En in Wikipedia.

Kaart van de Haarlemmermeer de Liede Spieringmeer het Spaarne het Leidsemeer en penningsveerHet Haarlemmermeer met omliggende steden en dorpen waaronder Rietwyck ook wel Rijk genoemd rechts in de kaart.


Overgenomen van Librariana een stukje over Adriaen Pauw en zijn familie:

Na Pauw’s overlijden in 1653 werden Heemstede en Bennebroek twee zelfstandige heerlijkheden met Cerard Pauw, de oudste zoon, als Heer van Heemstede en Adriaan Pauw, de jongste zoon, als Heer van Bennebroek. In 1633, inmiddels, raadpensionaris van Holland en West-Friesland geworden en verhuisd naar Den Haag, kocht Pauw van Gerrit Willemsz van den Uytwech de ambachtsheerlijkheid Nieuwerkerk/Zuid-Schalkwijk/Vijfhuizen, benoorden de Haarlemmermeer. Bovendien kocht hij in dat jaar van dezelfde Van den Uytwech de ambachtsheerlijkheid Rietwijk/Rietwijkeroord, aansluitend aan Nieuwerkerk op de oostoever van de Haarlemmermeer. Deze gebieden, die voor Pauw interessant waren in verband met de turfwinning, brachten hem ongetwijfeld ook veel kopzorgen door de voortdurende af kaveling van de oostelijke oever van de Haarlemmermeer. Het meer werd steeds groter, waardoor de kracht van de golfslag steeds groter werd. Bij westenwind spoelden grote stukken land weg en verdwenen hele dorpen in de golven. Claas Bruin dichtte in 1732 in zijn Noordhollandse Arcadia:

“Hier zien we ’t Meir van Haarlem in den mond.
Daar Nieuwerkerk, een dorp, voorheenen stond.
En Rijk, doch voor veel jaren ingezwolgen,
Door deeze wolf, die, woedende en verbolgen,
Veel lands vernielt, tot schae voor ’t algemeen.”

Indijken en droogmaken was in Pauws tijd al actueel. In 1630 trachtte Jan Adriaensz. Leeghwater hem te interesseren voor een droogleggingsplan van het Haarlemmermeer.

 

Kaart Nieuwerkerck Rijck etc Librariana Fragment van kaart van Holland door Jacob Aertsz. Colom uit 1639, herzien in 1647, met vermelding van Nieuwerkerck, Rijck (Rietwijk) en Rijcker oord (Rietwijkeroord)

 

Kerk Ryk 1531De kerk van het dorp Rijk (Rietwijk) bij Nieuwerkerk, 1531. 18e eeuwse ets naar een oude tekening (MHA). 

De dorpjes Nieuwerkerk met nooit meer dan 350 inwoners en Rietwijk/Rietwijkeroord met hooguit 200 inwoners zijn door ‘de vratige wolf’: het Haarlemmermeer verzwolge.

Verzwolgen door het Haarlemmermeer LibrarianaVerzwolgen door het Haarlemmermeer. 17e eeuwse prent

 

 ***

De Haarlemmermeer als toeristische attractie

In 1913 verscheen in de krant een artikel over de Haarlemmermeer dat we nu toeristische informatie zouden noemen.
In dit artikel worden onder meer de boerderijen Rijkstee en Noord-Brabant genoemd.

(...) Thans zal men op een goede (staf) kaart van den H. M. polder nog ter plaatse waar dat oude dorpje Rijk gestaan heeft, een boerderij kunnen vinden, genaamd Rijkstee. Vergelijkt men daarmee de oude kaart in Leeghwater's H. M. boek, dan is 't wel zeer merkwaardig dat juist dáár, iets ten Zuiden van Sloten, waar eens dat kerkhof moet geweest zijn, daarna water en toen land, weer de naam Rijk opgedoken is. En nu zou men natuurlijk zoo'n naam op een boerenhofstede onopgemerkt laten als men niet iets meer wist van de historie van de plek waarop men loopt. (...)

 

Lees het hele artikel.


 ***

Bijzondere foto, bijzondere relaties

Co Bus en Anna van Nieuwmegen 1919 Sloterweg 326Co Bus en Anna van Nieuwmegen 1918 Sloterweg 326

Johanna Willebrorda (Anna) van Nieuwmegen. Op dit tweede exemplaar van dezelfde foto uit 1918, die afkomstig is uit het archief van de familie P.F.J. Bus, staat onder Anna haar naam geschreven.

Anna van Nieuwmegen is 29-05-1918 getrouwd met Petrus Smit. Ze gaan wonen op Sloterweg 9 in Badhoevedorp.

Johanna Willebrorda van Nieuwmegen en Petrus Smit 1932   bron Peter SmitAnna van Nieuwmegen en Petrus Smit. Johanna Willebrorda van NieuwmegenJohanna Willebrorda (Anna) van Nieuwmegen.

Ze krijgen een dochter, Wilhelmina Maria Smit en die trouwt met Theodorus Petrus van der Zwaan. De moeder van Theodorus Petrus van der Zwaan is Cornelia Johanna Maria van Kasteren, een kleindochter van Lambertus van Kasteren.
Goverdus (Govert) Bus trouwt met Martha Maria Hendrika van Kasteren, dochter van Lambertus van Kasteren.

Anna van Nieuwmegen werkt tot 1918 als dienstbode bij Jacobus (Ko) Bus, broer van Goverdus Bus.

Zo worden de families van Govert Bus en Martha Maria Hendrika van Kasteren via Anna van Nieuwmegen en de moeder van haar schoonzoon, Cornelia Johanna Maria van Kasteren, op nog een andere, bijzondere manier met elkaar verbonden.